Je was erbij > Overzicht

Officiële erkenning Regionaal Landschap Ijzer & Polder - Woumen - 24/01/2009

Op zaterdag 24 januari 2009 werd de officiële erkenning gevierd van het Regionaal Landschap IJzer & Polder. Plaats van het gebeuren was het bezoekerscentrum de Otter te Woumen, ook gekend als het Blankaartkasteel.

Wat is een Regionaal Landschap?

Een Regionaal Landschap is een duurzaam samenwerkingsverband tussen verschillende instanties gericht op het bevorderen van het streekeigen karakter van de regio, natuurrecreatie en natuureducatie, recreatief medegebruik, natuurbehoud en het beheer, herstel en aanleg van kleine landschapselementen (zoals knotbomen, hagenrijen, poelen, vogelbosjes,…).

Het Regionaal Landschap werkt continu aan betrokkenheid van en samenwerking met de bevolking, de sectoren toerisme/recreatie en landbouw om het draagvlak voor natuur, landschap en milieu te vergroten en zo het landschap, de natuur en ons erfgoed te vrijwaren.

Het Regionaal Landschap IJzer & Polder is opgericht in oktober 2004 en bestond tot voor kort uit een samenwerking tussen de Provincie West-Vlaanderen en de gemeenten Veurne, Alveringem, Lo-Reninge, Diksmuide, Houthulst, Kortemark en Langemark-Poelkapelle. In 2008 vervoegde ook Koekelare het Regionaal Landschap. De streek van het Regionaal Landschap IJzer & Polder is nog één van de grootste aaneengesloten gebieden van Vlaanderen en een streek waar genoten kan worden van de vele gezichten van het landschap: van de Moeren tot het plateau van Izenberge met zijn lieflijke dorpjes, van het vlakke polderland Bachten de Kupe tot het bosrijke drevenlandschap.

Het RLIJ&P werkte tot nog toe onder de vlag van de Provincie. Dit is de gebruikelijke werkwijze wanneer een nieuw regionaal landschap opgestart wordt: de eerste 3 jaar wordt onder de vlag van een Provinciebestuur gewerkt om vervolgens te bewijzen dat er reeds heel wat gerealiseerd werd in de opstartfase en dat kan overgegaan worden naar het verzelfstandigen van het regionaal landschap onder de vorm van een vzw. Einde 2007 werd dus overgegaan tot het opmaken van de statuten voor de vzw, een Algemene Vergadering en een Raad van Bestuur werden samengesteld. Nadat de vzw een feit geworden was werd een erkenningsaanvraag tot de Vlaamse overheid gericht.

Op 1 juli 2008 werd het Regionaal Landschap IJzer & Polder officieel erkend door de Vlaamse Regering (Vlaams Minister van Openbare Werken, Energie, Leefmilieu en Natuur). Deze voorlopige erkenning geldt voor een periode van twee jaar en betekent dat het Regionaal Landschap door deze erkenning belangrijke middelen krijgt vanuit de Vlaamse administraties: het Agentschap voor Natuur en Bos, het Agentschap voor Ruimtelijke Ordening en Onroerend Erfgoed en de Vlaamse Landmaatschappij. Ook de provincie West-Vlaanderen en de acht gemeenten van het Regionaal blijven het Regionaal Landschap financieel steunen. De bijkomende financiële middelen worden ingezet voor de algemene werking en voor projecten rond natuur, landschap en erfgoed binnen de gemeenten van het Regionaal Landschap. Ondertussen zijn reeds 4 mensen tewerkgesteld in het regionaal landschap: de coördinator, een medewerker voor natuur - en milieueducatie, een landschapsanimator en een administratief bediende. Nu kan het Regionaal Landschap pas echt op volle toeren draaien! Twee jaar na de voorlopige erkenning kan een aanvraag ingediend worden tot definitieve erkenning.

Er werd ondertussen ook gewerkt een samenwerkingsovereenkomst voor de natuur- en milieueducatieve uitbouw van het Vlaams Bezoekerscentrum De Otter tussen de verschillende instanties : Agentschap Natuur en Bos, Provincie West-Vlaanderen en de vzw Natuurpunt. Deze lag klaar voor ondertekening door de verschillende partijen en werd op zaterdag 24 januari officieel ondertekend.

Het Vlaams Bezoekerscentrum De Otter heeft als doel het draagvlak voor natuur te vergroten. Daarnaast heeft het bezoekerscentrum als doel om als poort tot de ecologisch en landschappelijk waardevolle en overstroombare IJzer- en Handzamevallei te fungeren; het Erkend Natuurreservaat De Blankaart in het bijzonder. Daarnaast wil het centrum de drempel tussen burger en overheid verkleinen en als infoloket de burger relevante informatie met betrekking tot natuur, bos en zachte recreatie in de ruimere omgeving aanbieden.

Uitgaande van een complementariteit aan expertise, achtergrond, ervaring, doelgroepenbenadering en contacten bij de drie verschillende partners - het Agentschap voor Natuur en Bos, Natuurpunt vzw en het Regionaal Landschap IJzer & Polder vzw - beoogt deze overeenkomst een hechtere samenwerking rond de gebiedsgerichte natuur- en milieueducatieve werking, de promotie en verdere uitbouw van het Vlaams Bezoekerscentrum De Otter.

Deze samenwerkingsovereenkomst dient te resulteren in een verhoogde aantrekkingskracht en een versterkt aanbod in het Vlaams Bezoekerscentrum De Otter.

Onze fotograaf nam eerst een kijkje in een deel van het bezoekerscentrum.

Nadien volgde de verwelkoming door Dirk Bogaert, woordvoerder van het Agentschap Natuur en Bos: "Als 12-jarige kwam ik was reeds naar de Blankaart op natuuruitstap. Ik ontmoette er Pol Houwen. Toen was het totaal anders dan nu. Toen was het veel meer een geïsoleerd verhaal. Vandaag is het vooral een verhaal van samenwerking tussen de verschillende actoren. Ik herinner mij ook nog dat er aantal studenten maatschappelijk werk kwamen doen op de Blankaart. Onder hen onder andere Guido Vandenbroucke en Peter Bossu".

Er was veel volk opgedaagd.

Volgende spreker was Robert Van Praet, schepen te Veurne en eveneens voorzitter van het Regionaal Landschap IJzer & Polder. Hieronder zijn toespraak:

"Mevrouw de Minister,
Dames en heren gedeputeerden,
Dames en heren provincieraadsleden,
Burgemeesters, collega's schepenen en gemeenteraadsleden,
Beste milieuambtenaren, partners en vrienden van het Regionaal Landschap,
Dames en heren,

Als voorzitter van het Regionaal Landschap ben ik bijzonder verheugd u hier vandaag te mogen verwelkomen. Begin 2004 waren binnen onze provincie reeds twee regionale landschappen actief, namelijk het Regionaal Landschap West-Vlaamse Heuvels en het Regionaal Landschap Houtland. Onder impuls van gedeputeerde Jan Durnez en duiveltje doe-al Filip Bourry, werd eind 2004 tussen 7 gemeenten en de Provincie West-Vlaanderen een samenwerkingsovereenkomst ondertekend voor de opstart van een nieuw Regionaal Landschap. Dit bestreek de Noordelijke Westhoek en besloeg een groot deel van de IJzervallei. Deze plechtige ondertekening vond plaats in het gemeentehuis van Alveringem in aanwezigheid van de zeven gemeenten die vanaf de start, de handen in elkaar geslagen hebben, namelijk Alveringem, Diksmuide, Houthulst, Kortemark, Langemark-Poelkapelle, Lo-Reninge en Veurne.

Tijdens deze opstartfase, waarin ook de gemeente Koekelare als achtste gemeente toetrad tot het Regionaal Landschap, werd een programma uitgewerkt, waarmee aangetoond kon worden dat er binnen de regio IJzer & Polder een werking en een draagvlak aanwezig was voor de oprichting van dat nieuw Regionaal Landschap.

Dit Regionaal Landschap fungeert als overlegplatform. Van bij het begin werd een bijzonder constructieve samenwerking opgezet met alle partners uit de streek rond de thema's natuur, landschap, natuur- en milieueducatie, recreatief medegebruik, de basispeilers waarop een Regionaal Landschap immers steunt.

De bekendmaking van de werking van ons regionaal landschap, en hiermee samengaand het sensibiliseren en het vergroten van het draagvlak rond natuur en landschap bij onze bevolking was daarbij heel belangrijk! Vandaar dat gestart werd met het initiatief "Regionaal Landschap op zijn Zondags", waarbij in elk van de aangesloten gemeenten een 'open zondag' werd georganiseerd in samenwerking met lokale en andere actoren. Al fietsend en wandelend kon je kennismaken met het specifieke landschap rond een bepaald dorp, zijn erfgoed, anekdotes en legendes, zijn mooie pleisterplaatsjes, enzovoort...

De doelstellingen en taken van een Regionaal Landschap zijn echter veel breder en beperken zich vanzelfsprekend niet tot bekendmaking en sensibilisatie. In overleg met de doelgroepen natuur, toerisme en recreatie, wildbeheer en landbouw, en de diverse overheden wordt hierbij bovendien aandacht besteed aan het streekeigen karakter, het natuurbehoud en -beheer, herstel, aanleg en ontwikkeling van kleine landschapselementen.

Dank zij de geïntegreerde werking in specifieke aandachtsgebieden, werd zo op reeds meer dan 100 landbouwbedrijven gewerkt aan het herstel en het beheer van die kleine landschapselementen; ik denk hierbij aan de hagen, houtkanten en poelen. Tevens werd met de doelgroep landbouwers intens samengewerkt rond agrarisch natuurbeheer en -vorming. Via het steunpunt natuur- en milieueducatie worden diverse initiatieven op touw gezet. Voor het kleuter- en lager onderwijs werd een succesvol educatief aanbod voorzien. Elk voorjaar kunnen dan ook meer dan duizend leerlingen uit de regio kennismaken met "Waterkronkels".

Er werd ook werk gemaakt van een samenwerkingsovereenkomst voor een natuureducatieve werking vanuit het Vlaams Bezoekerscentrum De Otter, waar de burelen van het Regionaal Landschap IJzer en Polder gehuisvest zijn. Wij zijn dan ook bijzonder fier en dankbaar om over deze uitzonderlijke locatie te mogen beschikken. Op gebied van biodiversiteit en het instandhouden van bedreigde en beschermde soorten, werd reeds heel wat gerealiseerd. Denken wij hierbij aan de acties die kaderen in de campagne "Buiten-Gewone Vogels", waarbij jaarlijks tientallen vrijwilligers op pad gaan om deze campagne te ondersteunen en waar te maken.

Tijdens het voorjaar van 2009 wordt er bovendien gestart met een grootschalige poeleninventarisatie, die in de komende jaren moet leiden tot het herstel en de aanleg van een groot aantal poelen in onze regio. Rond recreatief medegebruik en trage wegen werden eveneens een aantal projecten opgestart, dit vooral in samenwerking met Westtoer en lokale toeristisch/recreatieve partners. In eigen beheer werden door ons Regionaal Landschap intussen vier 'Verhalen voor Onderweg' uitgegeven: een reeks wandelbrochures voor thematische wandelingen, met uniek fotomateriaal en doorspekt met talrijke anekdotes en verhalen.

Dankzij de erkenning door onze Minister, waarvoor onze welgemeende dank mevrouw, komen er belangrijke financiële middelen vrij vanuit het Agentschap Natuur en Bos en het Agentschap Ruimtelijke Ordening en Onroerend Erfgoed.

Samen met de financiële middelen vanuit de Provincie West-Vlaanderen en de 8 gemeenten is het personeelsbestand van het Regionaal Landschap IJzer & Polder vzw uitgebreid tot vier personen: ik vermeld hier coördinator Henk Schaut, administratief medewerkster Inge Mesuere, onze medewerkster in het houden van natuur- en milieueducatie Sytske Bellengé en last but not least landschapsanimator Valentijn Despeghel. Naast deze 4 personen op eigen loonlijst, is er nog onze bedrijfsplanner, Patrick De Deyne, die ons vanuit de Vlaamse Landmaatschappij komt ondersteunen. Met dit team hopen wij onze werking de komende jaren te kunnen versterken en te intensifiëren.

Dames en heren, ik rond af met enkele woorden van dank. Dank aan de collega's, schepenen en milieuambtenaren die er zowel van bij het begin als vandaag bij zijn. Dankzij jullie enthousiasme en fantastische inzet zijn we uiteindelijk in ons opzet geslaagd. Mijn dank gaat ook naar onze minister en de diensten van het Vlaams Gewest, het Agentschap Natuur en Bos, het Agentschap Ruimtelijke Ordening en Onroerend Erfgoed, de Provincie West-Vlaanderen, de 8 gemeenten en verder alle instanties, organisaties, partners en verenigingen die elk op hun manier hun positief steentje hebben bijgedragen tot deze erkenning.

Ik hoop dan ook beste vrienden dat deze vruchtbare samenwerking nog vele, vele jaren mag verdergezet worden tot welzijn van al onze burgers en onze zo dierbare en unieke streek.

Ik dank u."

Daarna was het de beurt aan Jan Durnez, gedeputeerde van de Provincie West-Vlaanderen: "Ik ben heel blij dat we zover geraakt zijn. De provincie heeft reeds 3 miljoen EUR geïnvesteerd in de verschillende regionale landschappen in onze provincie. De provincie vindt er zich in terug via de gebiedswerking, het bovenlokale karakter en haar ondersteunende rol. We moeten de samenwerking tussen de 3 regionale landschappen (West-Vlaamse Heuvels, Houtland en IJzer & Polder) bevorderen. In de Westhoek moeten we met de komende herdenking 2014-2018 nadenken hoe we het landschap breed kunnen bekijken, we moeten als groep uit onze koker komen en dit met een open geest aanpakken en uitwerken".

En tot slot was het de beurt aan Hilde Crevits, Vlaams minister van openbare werken, energie, leefmilieu en natuur. Hierbij haar toespraak:

"Dames en heren, geachte genodigden, beste mensen,
Vandaag hebben we er een nieuw erkend regionaal landschap bij in Vlaanderen. Daarmee staat de teller op vijftien actieve regionale landschappen. Daarvan zijn er nu twaalf erkend. Dit aantal is er niet van vandaag op morgen gekomen. Het concept 'Regionaal Landschap' heeft een evolutie gekend. In de loop van de jaren negentig ontstonden in het Vlaamse gewest de eerste regionale landschappen op een spontane wijze in enkele streken met een sterke landschappelijke en natuurlijke eigenheid. Opvallend was dat telkens verschillende sectoren en organisaties uit deze streken mee aan de basis lagen van deze eerste regionale landschappen. Het regionaal landschap ontstond zodoende uit de samenwerking tussen verschillende partners.

Op een precieze, wettelijke omschrijving voor een 'Regionaal Landschap' was het wachten op de goedkeuring van het 'Decreet betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu' in 1997. Artikel 54 uit dit decreet levert de rechtsgrond voor het 'Regionaal Landschap'. Anno 1997 bestonden er in Vlaanderen nog maar vier regionale landschappen. We zijn intussen ruim tien jaar later en zijn met vijftien actieve regionale landschappen. Het regionaal landschap is zonder meer een succesformule.

De kracht van regionale landschappen zit in de streekgebonden samenwerking! Regionale landschappen zijn publiekprivate samenwerkingsverbanden op regionaal niveau, die door concrete projecten, overleg en sensibilisering het draagvlak voor het natuurbehoud proberen te verhogen. Een regionaal landschap is gericht op de bevordering van de band van de burgers met het omringende landschap en de natuur. Daarbij besteden zij aandacht aan het streekeigen karakter, de natuurgerichte recreatie, de natuureducatie, het recreatief medegebruik, het natuurbehoud, het natuurbeheer en het natuurherstel. Dat gebeurt samen met én in overleg met de doelgroepen natuur, toerisme en recreatie, wildbeheer en landbouw en verscheidene overheidspartners.

Bij het grote publiek is het regionaal landschap gekend en bekend door de aanleg en de ontwikkeling van kleine landschapselementen, houtkanten en poelen, zowel in samenwerking met particulieren als met gemeenten. Het is ook bekend door concrete activiteiten zoals boomplantacties en wandeldagen, vaak met honderden mensen. Uitgekiende routes, wandelroutes en fietsroutenetwerken, laten toe op eigen houtje het landschap in al zijn kwaliteit te ontdekken. En er is de landschapskrant.

De Vlaamse Overheid ondersteunt de erkende regionale landschappen. Dat gebeurt onder de vorm van werkingssubsidies via het Agentschap voor Natuur en Bos. In 2008 bedroegen deze subsidies bijna anderhalf miljoen euro, waarvan er 330.000 euro bestemd was voor de drie West-Vlaamse regionale landschappen. Van dit laatste bedrag was 55.000 euro werkingssubsidies voorzien voor het gloednieuwe Regionaal Landschap IJzer & Polder. Daar bovenop heb ik eind vorig jaar ook nog beslist om een Lotto-projectsubsidie van 6.500 euro toe te kennen aan de erkende regionale landschappen. Deze subsidie, moet worden gebruikt voor het uitvoeren van activiteiten met betrekking tot soortenbescherming in de landbouwsfeer. De drie West- Vlaamse regionale landschappen Houtland (waar ikzelf vandaan kom), West-Vlaamse Heuvels en IJzer & Polder zullen daarbij elk een project opstarten dat de akkervogels ten goede moet komen. Voor deze projecten werken de regionale landschappen samen met lokale natuurorganisaties, wildbeheereenheden en landbouwers.

Beste mensen, hebt u ook gekeken naar de speech van Obama bij zijn eedaflegging? Hij heeft verscheidene keren het woord 'samen" gebruikt, 'together'. Tevoren was dat ook het leidmotief in de campagne. Zeker met 'Yes, we can'. Niet: 'Yes, I can". Samenwerking kan tot mooie dingen leiden, daar hoef ik u wellicht niet van te overtuigen... Het blijft de kern van mijn betoog.

Vandaag ondertekenen we de samenwerkingsovereenkomst binnen het Vlaams Bezoekerscentrum De Otter. Met deze overeenkomst willen het Regionaal Landschap IJzer & Polder, Natuurpunt vzw en het Agentschap voor Natuur en Bos zich engageren om 'De Otter' verder uit te bouwen als toegangspoort tot de ecologisch en landschappelijk waardevolle IJzer- en Handzamevallei.

Deze poort mogen we tweeledig interpreteren. Enerzijds is het bezoekerscentrum De Otter de perfecte uitvalsbasis om de omgeving te verkennen. De infobalie fungeert als loket waar iedereen terecht kan voor relevante informatie over natuur, bos en zachte recreatie in deze unieke streek. 'De Otter' laat toe om 'binnen te kijken en buiten meer te zien'. Dat gebeurt met een permanente en interactieve tentoonstelling die zegt waar we moeten op letten als we op stap gaan. Zo is de bezoeker maximaal voorbereid om de natuurlijke, landschappelijke én cultuurhistorische rijkdom van deze streek te exploreren.

Vanuit het bezoekerscentrum krijgt de gebiedsgerichte natuur- en milieueducatieve werking vorm. Hier zijn drie partners actief die aan elkaar complementair zijn wat betreft expertise, achtergrond, ervaring, doelgroepen en contacten. Gebiedsgerichte werking is per definitie geïntegreerd. Het geheel is MEER dan de som van de delen. Samenwerking en de bereidheid daartoe bij de verschillende partners is hier van uitermate groot belang. De samenwerkingsovereenkomst zal resulteren in een verhoogde aantrekkingskracht en een versterkt aanbod in het Vlaams Bezoekerscentrum De Otter. Hierdoor kan het draagvlak voor natuur alleen maar vergroten. Dag- en verblijfstoeristen, socio-culturele verenigingen en maatschappelijke groeperingen, schoolgroepen, de plaatselijke bevolking, ... allemaal maken ze deel uit van het doelpubliek. De partners in het bezoekerscentrum zullen ernaar streven - en er ongetwijfeld in slagen - om voor elk van deze doelgroepen een aanbod op maat te voorzien. Voor elk wat wils...

Het Vlaams bezoekerscentrum De Otter kan niet anders dan een succesverhaal worden, net zoals de regionale landschappen. Ik dank u. "

Ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst voor de natuur- en milieueducatieve uitbouw van het Vlaams Bezoekerscentrum De Otter tussen de verschillende instanties : Agentschap Natuur en Bos, Provincie West-Vlaanderen en de vzw Natuurpunt.

Nog eventjes poseren voor de camera's: van links naar rechts Jan Verfaillie (burgemeester Veurne), minister Hilde Crevits, gedeputeerde Jan Durnez, Lode Morlion (burgemeester Lo-Reninge), Lies Laridon (burgemeester Diksmuide) en Joris Hindryckx (burgemeester Houthulst).

Rechts zien we de personeelsleden van het Regionaal Landschap IJzer & Polder.

Nog enkele beeldjes van de receptie die verzorgd werd met streek- en hoeveproducten.

Info : Regionaal Landschap IJzer & Polder, Kasteel de Blankaart, Iepersteenweg 56; 8600 Diksmuide; Henk Schaut tel. 0499/56.59.33, henk.schaut@lne.vlaanderen.be

Enkele voorbeelden:

  • Jullie organiseren of bezoeken een rommelmarkt, een tentoonstelling, ...
  • Jullie voeren een protestactie voor meer fietspaden in uw gemeente
  • Jullie bedrijf hield een opendeurdag
  • Jullie vereniging organiseert een groot evenement
  • Je grootmoeder wordt 100 jaar
  • Je huwt
  • Je ouders vieren hun huwelijksjubileum
  • Julle krijgen een kindje of een tweeling
  • ...

Foto's en een korte begeleidende tekst kun je steeds doorsturen naar info@westhoek.be

Technische vereisten:

  • foto's: apart doorsturen in gif- of jpg-formaat (max. 400 pixels breed)
  • tekst : in je mailbericht of een Word-document

Foto's en teksten die niet voldoen aan deze voorwaarden zullen systematisch geweigerd worden.