Je was erbij > Overzicht

Koekelaarse spreuken en gezegden - Koekelare - 31/01/2009

Op zaterdag 31 januari 2009 greep in de gemeentelijke foyer van cultuurzaal "De Balluchon" de voorstelling plaats van het boek van Rachel Dewilde. Dit was een organisatie van de Koekelaarse kring voor heemkunde "Coclariensia" en de gemeentelijke Cultuurraad van Koekelare. Dit evenement werd begeleid door voorzitter Daniël Vandenbroucke en de kersverse voorzitter van de cultuurraad de heer Paul Dereeper. Verder was er ook nog een speech van schepen van cultuur Kelly Tanghe en Gunter Pertry, gedeputeerde voor cultuur van de provincie West-Vlaanderen. De muzikale omlijsting werd verzorgd door de heer Willy Hindryckx. Ook haar zoon Frans kent nog aardig wat Koekelaars. Rachel Dewilde is een kranige dame van 92 jaar die eraan dacht om het erfgoed te bewaren. Ze nam potlood, pen en paier en schreef in één grote zwier. Het is mede dankzij Hilda Jonckheere (chef van het Koekelaarse rust -en verzorginstehuis het Meunyckenhof) dat dit alles werd gebundeld en bewaard.

De bestuursleden van Coclariensia zijn Wilfried Desmedt, Eric Dewulf, Luc Hindryckx, Hilda Jonckheere, Luc Masureel en Daniël Vandenbroucke. Ze hebben weer voor een cultureel evenement gezorgd. We mogen trots zijn op deze mensen die zich onbaatzuchtig voor het gesproken erfgoed van onze gemeente inzetten. Zo zullen komende generaties dankzij hun inspanningen kunnen genieten van wat zich hier in onze kleine Koekelare afspeelde. De Max gewoon! Super!

Daniël Vandenbroucke, de voorzitter van de Koekelaarse kring voor Heemkunde "Coclariensia" vertelt: "Rachel is een rasechte Koekelaarse. In haar jonge jaren woonde ze in de Brouwerijstraat in "het Vosje". Ze had twee zussen: Cecile getrouwd met Tryphon Dereeper. Hij was directeur van de Regenboog, en haar zuster Maria is kloosterzuster geworden. Haar broer Désiré is in het Vosje blijven wonen waar zijn echtgenote Jeanne, momenteel als kranige tachtiger (84 jaar), het Vosje openhoudt. Rachel was gehuwd met Oscar Bryon en heeft 5 kinderen. Rachel Dewilde is nu een bewoonster van het Meunyckenhof. Op haar kamer heeft ze zonder hulp of begeleiding dagelijks enkele spreuken of gezegden op een blaadje neergepend. Door de "alertheid" van Hilda Jonckheere werden de dagelijkse werkjes, dit waren de spreuken en gezegden die Rachel iedere dag schreef, verzameld. Hilda bundelde deze en liet ze typen door haar dochter Katrien. Voor Katrien was het geen sinecure om de Koekelaarse klanken juist weer te geven en te typen."
Hilda en Katrien werden dan ook heel erg bedankt voor hun prachtwerk.

Wat blijkt verder uit de redevoering van Daniël Vandenbroucke over Rachel Dewilde. "Op haar 92-jarige leeftijd heeft Rachel een ongelooflijk helder geheugen om al deze zegswijzen die ze gedurende meer dan negentig jaar hoorde, te kunnen onthouden en memoriseren. Rachel heeft meer dan duizend gezegden neergeschreven. Haar geheugen blijkt een kleine encyclopedie te zijn die veel teloorgegane spreuken bewaard heeft voor het nageslacht. Een stukje typisch Koekelaars erfgoed wordt op deze manier bewaard voor de komende generaties. Heel wat familieleden en vrienden zijn er inderdaad op gebrand om van deze rijke verzameling gezegden een kopie te ontvangen. Zo dweepte men met de gedachte om deze verzameling te bundelen en te publiceren. Daniël Vandenbroucke:"Er werd aan de heemkundige kring Coclariensia gevraagd om deze collectie te willen uitgeven. Coclariensia is op dit verzoek ingegaan, maar enkele vragen drongen zich op: hoe publiceren? Onder welke vorm? Bundelen of afzonderlijk? Publiceren we de spreuken en gezegden van Rachel zonder aanvulling of wordt er bij iedere spreuk uitvoerige uitleg gegeven over de betekenins van de spreuken. Na heel wat overwegingen waren we de mening toegedaan dat we het werk van Rachel "puur" willen houden: zonder uitleg over de betekenis. Wanneer de verzameling rijkelijk gecommentarieerd wordt, verliest van zijn waarde als werk van Rachel Dewilde. We willen het houden met wat Rachel ons wilde meegeven, in haar taal, in haar manier van schrijven en uitdrukken. Meestal hoeven ze geen storende commentaar. Een tweede vraag die zich stelde: wordt de verzameling afzonderlijk gepubliceerd of samen met andere onderwerpen in een jaarboek. Dergelijk potpourriboek is een verzameling van een reeks onderwerpen van verschillende auteurs die dan in de anonimiteit verdwijnen. Dan spreken we over het boek of het jaarboek van Coclariensia en die gaan dan met de pluimen lopen. Na enige tijd zijn de auteurs in de vergeethoek terechtgekomen. Het was bijvoorbeeld ook mogelijk geweest om het werk van Rachel en het werk van Julien Coucke samen uit te geven. Uit de afzonderlijke publicatie van Julien Coucke hebben we geleerd dat er een grote belangstelling is van personen die zich specifiek met dit onderwerp bezig houden. Men bereikt de bedoelde doelgroep. Daarbij zal men nog een lange tijd spreken over het boek van Julien en Rachel. Is dit niet de bedoeling? Een maand geleden stelde Julien Coucke, ook 91 jaar, zijn getuigenissen voor: "kroniek van een Vlaams soldaat tijdens de mobilisatie, oorlog en krijgsgevangenschap" en het verslag van het bezoek aan het kamp in 2006 door Anne-Marie De Klerck:"Vrienden voor het leven, samen terug naar het kamp Sandbostel en het landgoed Einhaus. Of beter gezegd: hoe vijanden van vroeger vrienden werden. Dit waren enkele woorden hoe het tot stand gekomen is, nu beschrijven we enkele eigenschappen.

De taal die Rachel gebruikt is het oude traditionele Koekelaars dialect, het ongerept 'Kooklaars' uit vroegere tijden. Ze heeft ervoor gezorgd dat "haar taal" werd geschreven. Immers heeft ze de teksten die Katrien typte grondig nagezien en indien nodig verbeterd in het echt "Kooklaars". Rachel heeft ervoor gezorgd dat het typische dorpsdialect met zijn specifieke gezegden, spreuken, citaten en spreekwoorden zo getrouw mogelijk werd weergegeven." Frans Bryon heeft er ook een kleine speech gegeven:"Usne Franstn goat u ke probeern nog e bitje oed kookelaars te koutn,dat klappn want oj't giedre niet goe verstoat, moej giedre mo were no 't schile, der ziendre hier toch vele...je kut dus kiezn. De fransche tale hemme wiedre a bitje geleerd achtre us voadre. tIngels van de radio en van dien heten potat in usne moend. 't Latien van de pasters en de kerke, en te leesn dat uze lippen daverden, en 't Duits van usnen hoend die ook goed koste bassn en snauwn, mo Kookelaers das wel de taele, dat us moedre us geleird et: van dat huisje met dat ootooje, dat perje mé da karje, dat koeije met da sneeje en da kolvje in da weije en tis eilve, kgon de koein goan meilken in de beik, lik of da doude zoengn, zo piepn ook de joegn, o me tuus e kee nie te content waarn, en me zein, kzoen lievre...: zei ze: lievre is nen hoaze en dien kan zere loopn of ot most zere gaan: en je ku geen peird te lope besloan of om me ne ze kee heel in heur itte gejaagd haddn: zeg... peis je dak van haoze gereen zien, dè. Of om te vele teiterden bij 't eten:binst dat 'tschaaptje bleit verliest ze beete.Moedre, me zien wiedre all, a bitje stief blie-e en preus daj da nog gedaon het, me weetn't, j'e geschrevn en gevrevn dat je toenge biena ip junne kosse hoenk, je wit dat é, ot dat oed potlood in brande stoend, was ter geen blussn nie meer an. Azo-e u bitje van hoe oedre, hoe vroedre. Zie ze zitten zé, us moedre Rachelle van 't Vostje, mother Rachel, net totel van over 9 jaor van de familie van Kansas, Amerika, snel nauf, preus lik veertig, fier lik nen pauwen-ane. U bitje hooveirdig lijk keizers katte die heur nichte is. z'is biekans "queen mum", mo ja me weten 't: un oede kapelle, moet ook nog nen kee versierd wordn, me goan ze ton ne kei goe vastepakkn en moessepaain, duvebekkn laatn me wel vo heel tjoenk volk. want un oed peird wilt ook nog wel nen kee gekamd en geschart wordn...

Een stukje volkscultuur die werd afgesloten met nog een nummer van Willy Hindryckx die voor zijn prestatie ook nog een cadeau ontving. Dit alles werd gevolgd door een receptie met boudoirkes,witte wijn en fruitsap. De voltallige pers van Koekelare was tevens op deze voorstelling aanwezig: de heer Paul Cobbaert, de heer Ronny Vanhooren, de heer Roger Willems en de heer Bart Huysentruyt. We zullen er in de dagelijkse en wekelijkse kranten ook nog eens over dit evenement lezen in het Nieuwsblad, het Laatste Nieuws, De Weekbode en Passe Partout.

Info en foto's Andy Vermaut

Ook jouw informatie is hier welkom, zolang het maar betrekking heeft op (een aspect van) de Westhoek.

Enkele voorbeelden:

  • Jullie organiseren of bezoeken een rommelmarkt, een tentoonstelling, ...
  • Jullie voeren een protestactie voor meer fietspaden in uw gemeente
  • Jullie bedrijf hield een opendeurdag
  • Jullie vereniging organiseert een groot evenement
  • Je grootmoeder wordt 100 jaar
  • Je huwt
  • Je ouders vieren hun huwelijksjubileum
  • Julle krijgen een kindje of een tweeling
  • ...

Foto's en een korte begeleidende tekst kun je steeds doorsturen naar info@westhoek.be

Technische vereisten:

  • foto's: apart doorsturen in gif- of jpg-formaat (max. 400 pixels breed)
  • tekst : in je mailbericht of een Word-document

Foto's en teksten die niet voldoen aan deze voorwaarden zullen systematisch geweigerd worden.