Je was erbij > Overzicht

Op stap met Arthur Merghelynck, de werkelijkheid achter de fictie - Beauvoorde - 19/09/2008

Naar aanleiding van de 100e verjaardag van het overlijden van Arthur Merghelynck, worden in 2008 allerlei activiteiten georganiseerd in Beauvoorde en Ieper. Zo werd in juli de tentoonstelling 'Arthur Merghelynck, passies van een edelman' geopend.

Tijdens het weekend van 19 tot 21 september 2008 vonden in Beauvoorde theaterwandelingen plaats. Westhoek.be was erbij op vrijdagavond 19 september. Hieronder een uitgebreid fotoverslag.

De restauratiewerken

Arthur Merghelynck (1853-1908) botst veeleer toevallig op het Kasteel Beauvoorde. In 1874 maakt hij met zijn vriend Désiré Böhm een koetstocht in Veurne-Ambacht. Als hij de kerk van Wulveringem buitenkomt, valt zijn oog op het kasteel. Het gebouw was op dat moment in erg vervallen staat. Toch verovert het kasteel het hart van de leperling. In 1875 tekent Merghelynck de koopakte. Op 3 april 1876 start hij de restauratiewerken. Die zullen meer dan vijfentwintig jaar in beslag nemen! Merghelynck engageert de stadsarchitecten van Veurne en leper. Voor de interieurwerken laat hij zich bijstaan door de kunstenaar-restaurateur Böhm. De uitvoering van het meeste schrijnwerk gebeurt door de plaatselijke timmerman Petrus Ryssen. In 1902 worden de werken afgerond met de bouw van een neogotische kapel.

Regisseur Claude De Beuckelaere (links onder) houdt een oogje in het zeil.

De frezedieven

De boomgaard van het kasteel is bijna een hectare groot. In de tijd van Merghelynck was het domein omgeven door een haagstructuur. De percelen waren beplant met fruitbomen. Er was plaats voor een tabaksveldje, een aardbeienperk en ander klein fruit. De kasteelheer lustte ook perziken en meloenen. Als de klok op de binnenkoer klepte, dan wist de tuinman dat hij een eetpauze mocht nemen. Jonge snaken hadden al gauw door dat de boomgaard er op die momenten onbewaakt bij lag. Door een opening in de haag trokken ze op 'verkenning' door boomgaard en moestuin.

En dan mochten we het mooie kasteel binnen.

Les in etiquette

In 1895 trouwt Arthur Merghelynck met Julienne Flyps. Ze is een meisje van eenvoudige afkomst. Haar ouders zijn kleine boeren in Langemark. Julienne serveert in het leperse etablissement Het Gouden Hoofd. Arthur neemt er geregeld zijn aperitiefje en zo leert hij haar kennen. Jullenne is dertien jaar jonger dan de kasteelheer. In Wulveringem gaat de trouwpartij gepaard met een groots feest in het dorp. Het feit dat de edelman zich 'verlaagt' tot een gewoon burgermeisje wordt hem door de noblesse niet in dank afgenomen. Het leidt ook tot een breuk met de familie. Arthur Mergehlynck zorgt er intussen wel voor dat zijn echtgenote wat onderricht krijgt in de adelijke omgangsvormen. Een onderwijzeres uit Poperinge komt als gouvernante op het kasteel wonen.

En dan maken we kennis met de edelman.

De comméren

Arthur Merghelynck krijgt dus heel wat kritiek over zich heen. Hij gaat natuurlijk ook over de tong bij het gewone volk. De kasteelheer trekt zich daar eigenlijk niet zoveel van aan. Integendeel, vaak voedt hij zelf de polemiek en schrijft hij gepeperde brieven naar de krantl De inwoners van Wulveringem staan wel achter hun burgervader. Merghelynck is negentien jaar lang burgemeester. Hij wordt telkens verkozen met een sterk overwicht aan voorkeurstemmen. Ook mevrouw Flyps wordt gewaardeerd. De echte appreciatie komt er na de dood van Merghelynck. Julienne groeit uit tot milde weldoenster van het dorp. Wie zijn communie doet, krijgt van haar een cent en een koek. Mevrouw Merghelynck blijft tot haar dood in 1941 op het kasteel wonen.

De kwakzalver

Als lokale edelman-eigenaar neemt Merghelynck verschillende openbare mandaten op. Hij wordt lid van de kerkraad, majoor van de lokale Burgerwacht en lid van het Armbestuur, de voorloper van het OCMW. Als burgemeester moet hij afstand doen van die mandaten, maar hij blijft in de besturen wel zijn zegje hebben. Echte inspanningen ten behoeve van de gezondheidszorg staan niet vermeld achter zijn naam. De burgervader ijvert voor een kwaliteitsvol onderwijs en hij zet zich ook in voor de aanleg van een buurtspoorweg in Wulveringem (iets waar hij overigens niet in slaagde). In zijn testament laat de kasteelheer wel bezittingen na aan de Kerkfabriek en aan het Armbestuur. Laatst genoemde krijgt twee hectare grond. De jaarlijkse herdenkingsmis moest gepaard gaan met een uitdeling van broden aan de armen, aldus zijn testament.

"Neem jij maar een pilletje en je zult snel genezen zijn", aldus de kwakzalver.

Het bineren

Vinkem behoorde niet tot Merghelyncks bevoegdheid als burgemeester. Hij hield de buurgemeente wel goed in de gaten. Pastoor Fol was rond 1900 dorpsherder van Vinkem. Hij wou op de feestdagen slechts één mis opdragen. Bineren, het opdragen van twee missen, vond hij niet nodig. Dat was buiten Merghelynck gerekend. Die nam contact op met bisschop Waffelaert om de kwestie aan te kaarten. Daarop gaf de bisschop Merghelynck gelijk en pastoor Fol kreeg de opdracht om wel te bineren.

Ook de koster heeft een drankje gehad.

Het borstbeeld

In 1901 maakt Lucien Kestelijn een borstbeeld van Arthur Merghelynck, wellicht in opdracht van de kasteelheer. In zijn testament schrijft Merghelynck dat hij verlangt dat verschillende exemplaren in gips gegoten worden. Hij voegt er nog aan toe dat het zou getuigen van dankbaarheid als er een wit marmeren borstbeeld zou gemaakt worden. Die laatste wens is nooit uitgevoerd.

Annemie Morisse (links), coördinator van het kasteel van Beauvoorde, neemt ook enkele foto's, terwijl de afmetingen van deze jongeman nauwkeurig worden genoteerd.

Maar ze hadden zich vergist.

Het ontslag

Op 11 september 1903 dient Arthur Merghelynck zijn ontslag in als burgemeester. De reden die hij in zijn ontslagbrief aanhaalt, is de "slechte gesteldheid" van zijn ogen, waardoor hij moet rusten. Daarnaast is er het onbegrip van de "heeren van Veurne, die in alles, en voor alles, als leuze hebben: te Veurne, voor Veurne en door Veurne... ". Merghelynck werd in 1904 opgevolgd door Pieter Huyghe.

In de voormalige kerk van Vinkem beëindigen we onze tocht.

De burgemeester ging er tot slot aan het dansen.

Dank Arthur Mergelynck !

Ook jouw informatie is hier welkom, zolang het maar betrekking heeft op (een aspect van) de Westhoek.

Enkele voorbeelden:

  • Jullie organiseren of bezoeken een rommelmarkt, een tentoonstelling, ...
  • Jullie voeren een protestactie voor meer fietspaden in uw gemeente
  • Jullie bedrijf hield een opendeurdag
  • Jullie vereniging organiseert een groot evenement
  • Je grootmoeder wordt 100 jaar
  • Je huwt
  • Je ouders vieren hun huwelijksjubileum
  • Julle krijgen een kindje of een tweeling
  • ...

Foto's en een korte begeleidende tekst kun je steeds doorsturen naar info@westhoek.be

Technische vereisten:

  • foto's: apart doorsturen in gif- of jpg-formaat (max. 400 pixels breed)
  • tekst : in je mailbericht of een Word-document

Foto's en teksten die niet voldoen aan deze voorwaarden zullen systematisch geweigerd worden.