Je was erbij > Overzicht

Johan Adriaen schenkt 288 objecten aan het Hopmuseum - 20/11/2008

Grootste uitbreiding van de collectie sinds de start van het museum

In de jaren zeventig kreeg het Hopmuseum van Poperinge. De meer dan 200 landbouwwerktuigen die de initiatiefnemers hadden gekregen of voor een zacht prijsje bij boeren vormden de ruggengraat van de collectie. Gedurende meer dan een kwarteeuw werd de collectie niet noemenswaardig uitgebreid. Nu is de collectie in één klap ongeveer verdubbeld. Dit is te danken aan Johan Adriaen uit Krombeke die zijn privécollectie van 288 hopwerktuigen heeft geschonken.

Johan Adriaen werd in 1941 geboren. Zijn grootvader veearts Hendrik Adriaen was niet alleen een gekende amateurhistoricus, maar ook een verzamelaar. Ook zijn vader Fernand Adriaen was gebeten door de verzamelmicrobe. Met zijn eigen collectie startte hij zelfs in 1953 een museum in de Goudenhooftstraat, maar dat ging al na een paar jaar opnieuw dicht. Johan Adriaen volgde een opleiding voor tuinbouwtechnicus in Roeselare, en ging in 1963 aan de slag bij het miniserie van Landbouw. "Mijn werk bestond er ondermeer in om de hopteelt te controleren. Van begin augustus tot einde november hield ik mij bezig met de hop. Ik bezocht in die periode bijna alle hopboerderijen."

Als telg uit een familie van verzamelaars voelde Johan Adriaen zich geroepen om ook een en ander te verzamelen. "Aangezien ik vanaf het begin bijhield wanneer ik een nieuw object op de kop tikte en wie de vorige eigenaar was, kan ik nu vertellen dat mijn eerste collectiestuk een houten ploeg was die ik op 27 september 1963 had aangetroffen bij Guillaume Desmyter uit Proven. In de daaropvolgende jaren legde hij de basis van een uitgebreide collectie. "Vrij snel kon ik mijn collectie uitbreiden met oude werktuigen, zoals een wuppe, een stekke, een boor, de steun van een hopladder, een scheerkapper en een afsteekmes. In 1965 kreeg ik van de uitbaatster Maria van herberg 'De Stadsschaal' - van een Hopmuseum was toen nog geen sprake - een houten naaldhouder waarop het jaar 1826 staat vermeld. Het betrof een gift van 'Nee van Saar' (Rene Truwant) die in de Diepemeersstraat woonde. Het had jarenlang aan zijn schouwmantel gehangen. Hij stopte in die houder die gevuld was met vet de grote naalden waarmee hij in het najaar als zakker de hopzakken dichtnaaide voor de hophandelaars."

In september 1966 trof Johan Adriaen op een hopbedrijf in Proven een sulfermolen aan. "Na wat speurwerk kwam ik erachter dat die molen had toebehoord aan het Hopverbond van Proven. Die vereniging had die molen op 30 oktober 1927 gekocht bij firma Ed. Stevens Pattou in Poperinge. De leden van het Hopverbond konden de molen aan 10 fr per gemet (44 aren) huren. Die sulfermolen en andere landbouwwerktuigen kregen een onderkomen in De café-museum Wulfhille in Westouter. Het betrof een hoevetje van plak en stak dat in Watou zorgvuldig was afgebroken om te worden heropgebouwd op de Rodeberg. In 1982 verkocht ik die sulfermolen samen met een hopspuit aan het Hopmuseum."

Tijdens de wintermaanden was Johan Adriaen actief in Kortrijk, waar hij vooral lijnzaad controleerde. "Inderdaad… het duurde niet lang vooraleer ik oude werktuigen verzamelde die gebruikt werden bij de teelt en de verwerking van vlas. Later verzamelde ik ook werktuigen van ambachtslui en objecten die verband hielden met de geschiedenis van Poperinge." Maar aangezien hij in de regio Poperinge woonde, bleef zijn grootste aandacht gaan naar hopwerktuigen.

In 1975 kon ik twee weken de brand in het hopmagazijn van Henri Verbiese langs de Bruggestraat heel wat materiaal op de kop tikken bij de weduwe van hophandelaaar Albert Delbaere in de Duinkerkestraat. Toen Henri Verbiese al dat materiaal zag liggen in mijn auto, zei hij mij dat hij een en ander goed kon gebruiken. Ik nam het toch maar mee…"

In maart 1992 trokken leden van Pacohop naar Wolnzach (Duitsland) om een reiniger voor gedroogde hop af te breken. "Ik vroeg hen om uit te kijken of ze eventueel interessante hopwerktuigen konden vinden. Zo kwam ik in het bezit van drie mooie voorwerpen, die typisch zijn voor de hopteelt in Hallertau."

Zijn oudste collectiestuk kon Johan Adriaen via internet op de kop tikken bij Laurence Steinmetz uit Schirrheim, een dorpje in de Elzas. Het betreft een voorwerp uit de 18e eeuw dat gebruikt werd om in de plukperiode ranken af te stropen van de staken.

Verzamelen is één zaak; met een verzameling naar buiten komen is een heel ander verhaal. "Vanaf de jaren zeventig richtte ik een garage in als gelegenheidsmuseum voor mijn collectiestukken die ik systematisch had gereinigd en behandeld. Af en toe kwam een geïnteresseerde daar een kijkje nemen. "Maar uiteindelijk kwam ik pas op 19 augustus 1995 voor het eerst naar buiten met een deel van mijn privécollectie. In de expositie 'Geschiedkundige verzameling Adriaen' waren ook een aantal objecten ten zien die verband houden met hop. Een aantal van die collectiestukken werden ook tentoongesteld op 21 september 2003 in galerij Katteman. Deze expositie kaderde in het evenement 'Van hommelranke tot pinte'. Een volgende initiatief was de tentoonstelling 'De histories over n'hommel' die De Keteniers op 21 augustus 2004 organiseerden in de Gasthuiskapel."

In laatstgenoemde expositie was al heel wat meer materiaal te zien, omdat Johan Adriaen in 2003 had beslist om zich als verzamelaar grotendeels toe te leggen op hopobjecten. Dat jaar realiseerde hij ook zijn privémuseum in zijn schuurtje. Hij groepeerde er zijn hopobjecten rond thema's, zoals winterse voorbereiding, bewerking op het veld, insectenbestrijding, de pluk, drogen en wegen, handel, enz.

Zijn verzamelactiviteiten kwamen nog in een stroomversnelling, nadat hij in oktober 2006 met pensioen was gegaan. Maar nauwelijks twee jaar later stelt hij zijn hele verzameling - gegarandeerd de belangrijkste privéverzameling van hopobjecten in Vlaanderen - ter beschikking van het Hopmuseum. "Mijn kinderen zijn niet zo gepassioneerd door het hoperfgoed als ik. Het zou jammer zijn indien deze collectiestukken verspreid zouden geraken. Daarom stel ik ze nu ter beschikking van het Hopmuseum. Het feit dat ik sinds einde 2007 bestuurslid ben van de vzw Vrienden van het Hopmuseum is hieraan uiteraard niet vreemd. Het museumteam heeft alle collectiestukken al gefotografeerd en zal ze in de komende maanden op een professionele manier inventariseren. Met genoegen zal ik daarvoor de nodige informatie verstrekken. Ik weet nog van elk object wie de vorige eigenaar was. De 288 objecten die ik nu wegschenk, werden verworven bij meer dan 120 verschillende personen. Dat mijn collectie straks niet langer mijn eigendom is, betekent niet dat ik het verzamelhoofdstuk als afgerond beschouw. Ik blijf uitkijken naar nieuwe collectiestukken die de vzw Vrienden van het Hopmuseum kunnen verwerven om ze vervolgens aan het museum te schenken."

Op donderdagavond werd tijdens een etentje in het Hopmuseum naar aanleiding van de Week van de smaak hulde gebracht aan Johan Adriaen. Hieronder een aantal foto's.

Johan Adriaen wordt gehuldigd door burgemeester Christof Dejaegher in aanwezigheid van conservator Herman Degryse.

Links Johan Claerhout, voorzitter van de Vrienden van het Hopmuseum, naast Johan Adriaen.



Dank aan Herman Degryse en Peter Cleenewerck voor de info en foto's.

Ook jouw informatie is hier welkom, zolang het maar betrekking heeft op (een aspect van) de Westhoek.

Enkele voorbeelden:

  • Jullie organiseren of bezoeken een rommelmarkt, een tentoonstelling, ...
  • Jullie voeren een protestactie voor meer fietspaden in uw gemeente
  • Jullie bedrijf hield een opendeurdag
  • Jullie vereniging organiseert een groot evenement
  • Je grootmoeder wordt 100 jaar
  • Je huwt
  • Je ouders vieren hun huwelijksjubileum
  • Julle krijgen een kindje of een tweeling
  • ...

Foto's en een korte begeleidende tekst kun je steeds doorsturen naar info@westhoek.be

Technische vereisten:

  • foto's: apart doorsturen in gif- of jpg-formaat (max. 400 pixels breed)
  • tekst : in je mailbericht of een Word-document

Foto's en teksten die niet voldoen aan deze voorwaarden zullen systematisch geweigerd worden.